Verordening 2021/821 – de nieuwe dual-use-verordening vanaf 9 september 2021 – een overzicht

Op 11 juni 2021 werd verordening 2021/821 van 20 mei 2021 van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van een Unieregeling voor controle op de uitvoer, de tussenhandel, de technische bijstand, de doorvoer en de overbrenging van producten voor tweeërlei gebruik (herschikking), gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie.

Deze verordening, de zogenaamde dual use recast, treedt in werking 90 dagen na publicatie, dus op 9 september 2021. Op die datum is de huidige verordening niet langer van toepassing (verordening nr. 428/2009 van de Raad van 5 mei 2009 tot instelling van een communautaire regeling voor controle op de uitvoer, de overbrenging, de tussenhandel en de doorvoer van producten voor tweeërlei gebruik, zoals gewijzigd). De nieuwe dual-use-verordening heeft directe juridische werking voor EU-burgers en -lidstaten en vormt vanaf de datum van inwerkingtreding de actuele wettelijke basis voor de dual-use-vergunningsplicht.

De nieuwe verordening 2021/821 is het resultaat van een herschikkingsprocedure. Dat houdt in dat de basisstructuur van de regelgeving en de verplichtingen en procedures die daaruit voortvloeien, grotendeels ongewijzigd blijven. Wel voorziet de verordening in een aantal nieuwe concepten, controlegronden en bepalingen ter bevordering van een Europees gelijk speelveld.

Belangrijkste nieuwigheden:

1. Betreffende de “catch-all” of vangnetcontroles voor niet in Bijlage I opgenomen dual-use items

  • De belangrijkste vernieuwing is de introductie van een specifieke “catch-all” of vangnetcontrole voor de uitvoer van niet in Bijlage I opgenomen producten voor cybersurveillance (een specifieke subset van dual-use items zoals gedefinieerd in artikel 2(20) van de verordening). Volgens deze bepaling (artikel 5) kunnen specifieke transacties van die producten onder controle geplaatst worden en zo nodig verboden worden als de producten in kwestie geheel of gedeeltelijk bestemd zijn of kunnen zijn voor gebruik in verband met binnenlandse repressie of het plegen van ernstige schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht Bovendien moet elke exporteur die producten uitvoert die mogelijk onder de definitie van cybersurveillance-producten vallen, een zorgvuldigheidsonderzoek (due diligence-onderzoek) uitvoeren. De Europese commissie zal daarover op termijn specifieke richtlijnen publiceren. De beoordeling van een risico op binnenlandse repressie of het plegen van ernstige schendingen van de mensenrechten en het internationaal humanitair recht zal gelijklopen met de beoordeling van criterium 2 van het Gemeenschappelijk Standpunt 944/2008/GBVB. Een voorlopige leidraad voor uw zorgvuldigheidsonderzoek kunt u vinden onder de toelichting bij criterium 2 in de Gids voor de gebruiker bij Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB van de Raad tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor de controle op de uitvoer van militaire goederen en technologie (tekst alleen beschikbaar in het Engels).
     
  • Nog een nieuwe “catch-all” of vangnetcontrole betreft de mogelijke controle van niet in Bijlage I opgenomen dual-use items die opgenomen werden op een nationale controlelijst van een andere EU-lidstaat (artikel 10). De Europese Commissie zal een geconsolideerde lijst van de betrokken producten publiceren. Specifieke transacties van die producten kunnen onder controle worden geplaatst en indien nodig verboden worden als er bezorgdheid bestaat ten aanzien van de openbare veiligheid, met inbegrip van het voorkomen van terreurdaden, of ten aanzien van mensenrechtenoverwegingen. Uniek voor deze bepaling is dat de controle alleen van overheidswege ingesteld kan worden. U bent als exporteur dus niet verplicht zelf potentiële gevoeligheden in deze context te onderzoeken en te beoordelen.
     
  • De “catch-all” of vangnetcontroles die al bestonden volgens artikel 4 van verordening 428/2009 betreffende eindgebruik in relatie tot massavernietigingswapens en hun vectoren en in relatie tot militair eindgebruik in een land waarop een formeel wapenembargo rust, blijven ongewijzigd. U vindt die ook in artikel 4 van de nieuwe verordening 2021/821. Ook onder deze bepaling is nog steeds een zorgvuldigheidsonderzoek (due diligence-onderzoek) vereist waar dat relevant is. Als u er kennis van hebt of als u redelijke vermoedens hebt dat het eindgebruik van een specifieke transactie onder de bepalingen van dat artikel valt, moet u voor die transactie een vergunning aanvragen.

2. Betreffende de vergunningen voor in Bijlage I opgenomen vergunningsplichtige dual-use items

  • Er werd een nieuw subtype vergunning geïntroduceerd, de vergunning voor grote projecten. Dat is een individuele of globale uitvoervergunning voor een type of categorie van producten voor tweeërlei gebruik en die kan worden verleend aan een exporteur voor de uitvoer van deze producten naar een of meer met naam genoemde eindgebruikers in een of meer met naam genoemde derde landen met het oog op een specifiek grootschalig project.
     
  • IJsland werd toegevoegd als bestemmingsland onder de uniale uitvoervergunning EU001. Net zoals bij de toevoeging van het Verenigd Koninkrijk aan EU001 op 1 januari 2021 heeft deze wijziging direct effect. De vergunning is immers steeds de meest actuele Bijlage IIa van de geldige dual-use-verordening. Als u al over een registratie voor het gebruik van EU001 beschikt, kunt u vanaf de inwerkingtredingsdatum (9 september 2021) dual-use items uitvoeren naar IJsland conform EU001, zonder dat u daarvoor extra actie moet ondernemen.
     
  • Twee nieuwe uniale algemene uitvoervergunningen werden geïntroduceerd in Bijlage IIg en IIh van de verordening. Het betreft EU007 (Groepsinterne uitvoer van programmatuur en technologie) en EU008 (Versleuteling). U kunt zich registreren voor het gebruik van die vergunningen via het Digitaal Loket. Hou er rekening mee dat die vergunningen specifieke beperkingen hebben wat betreft toepassingsgebied en gebruiksvoorwaarden. U bent niet verplicht om die vergunningen te gebruiken. U kunt ook een individuele of globale vergunning aanvragen voor transacties die (deels) ook kunnen plaatsvinden onder deze uniale algemene vergunningen.
     
  • Het gelijke speelveld binnen de EU wordt vergroot door de verplichting van een eindgebruikersverklaring (EUC) en een intern nalevingsprogramma (ICP) bij bepaalde vergunningen. Dat was al een verplichting in het Vlaamse uitvoerbeleid.

3. Technische bijstand

  • De vangnetcontrole op technische bijstand werd opgenomen in artikel 8 van de verordening. Dat is een codificatie van bestaande nationale controles. In Vlaanderen werd de controle op technische bijstand al opgenomen in artikel 12 van het besluit van de Vlaamse Regering van 14 maart 2014 tot regeling van de uitvoer, doorvoer en overbrenging van producten voor tweeërlei gebruik en het verlenen van technische bijstand. Het nieuwe artikel in de verordening neemt vanaf de datum van inwerkingtreding (9 september 2021) de plaats in van de bepaling in het besluit.

4. Transparantie en onderlinge samenwerking

  • Verordening 2021/821 voorziet in een uitbreiding van de rapportageverplichtingen voor de EU-lidstaten aan de Europese Commissie, voorziet in extra  informatie-uitwisselingssystemen tussen de Europese lidstaten, en zet onder meer een specifiek handhavings-coördinatiemechanisme op tussen de Europese vergunningsautoriteiten en de handhavingsautoriteiten. 
     
  • Vlaanderen draagt transparantie hoog in het vaandel en gaat al aanzienlijk verder dan de Europese verplichtingen op het vlak van transparantie met de maandelijkse rapporteringen [https://www.fdfa.be/nl/maand-en-jaarverslagen] van de dienst Controle Strategische Goederen. Daarbij zien we uiteraard zorgvuldig toe op de bescherming van bedrijfsgevoelige en vertrouwelijke informatie.

 

Wat betekent dat nu allemaal praktisch?

Uw onderneming vraagt vergunningen aan voor producten die voldoen aan de parameters van Bijlage I van verordening 428/2009. Wat wijzigt er door de nieuwe verordening 2021/821?

In de praktijk zo goed als niets. De nieuwe verordening vormt vanaf 9 september 2021 de juridische basis van de vergunningsplicht en de goedkeuring of weigering van vergunningen. De relevante artikelnummers wijzigen tegenover verordening 428/2009, maar wat betreft de vergunningsplicht en vergunningsprocedure zijn er geen wijzigingen. Bijlage I van de nieuwe verordening is momenteel dezelfde bijlage als die van verordening 428/2009 en zal zoals gewoonlijk jaarlijks worden aangepast conform de afspraken in de internationale controleregimes. De aanvraagprocedures en vereiste documenten blijven ongewijzigd. Een geactualiseerd sjabloon van het eindgebruikerscertificaat is beschikbaar op onze website.


Uw onderneming beschikt over vergunningen, registraties, documenten of contracten die verwijzen naar verordening 428/2009. Zijn die nu allemaal ongeldig?

De nieuwe verordening is direct van toepassing in de nationale rechtsorde en vervangt verordening 428/2009. Documenten die verwijzen naar verordening 428/2009, worden geacht te verwijzen naar verordening 2021/821. Documenten die u na 9 september 2021 opstelt, kunt u uiteraard het best meteen correct naar de nieuwe verordening laten verwijzen.
Dat betekent dus ook dat registraties voor het gebruik van de uniale algemene uitvoervergunning EU001-EU006 volgens Bijlage IIa-f van verordening 428/2009 geacht worden registraties te zijn conform verordening 2021/821. U blijft dus gewoon geregistreerd voor het gebruik van dezelfde uniale vergunningen.


Uw onderneming verkoopt modules, technologie of software aan politiediensten, overheden of private bedrijven die werken voor overheden die deze entiteiten in staat stellen persoonlijke data te vergaren, te analyseren of te monitoren. Wat moet u dan doen?

U gaat dan na in hoeverre uw producten vallen  onder de definitie van “producten voor cybersurveillance” en onderwerpt indien nodig uw transacties aan het verplichte zorgvuldigheidsonderzoek (due-diligence-onderzoek) volgens artikel 5 van de nieuwe verordening. Neem daarvoor contact op met de dienst Controle Strategische Goederen. We helpen u bij de screening. Als dat relevant is, kunnen we u als stakeholder ook betrekken bij de opmaak van Europese richtlijnen over dit zorgvuldigheidsonderzoek.

 

Hebt u nog andere vragen?

De dienst Controle Strategische Goederen staat voor u klaar. U vindt onze contactgegevens op deze pagina.